Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η χήρα «Ψωροκώσταινα»

 Σήμερα, το παρατσούκλι της χρησιμοποιείται απαξιωτικά, για να αποδώσει την κακομοιριά και την άθλια οικονομική κατάσταση της χώρας. Η ίδια όμως, υπήρξε μια ηρωική και αξιέπαινη Ελληνίδα.

Στην εποχή που κυβερνούσε την Ελλάδα ο Καποδίστριας ζούσε στο Ναύπλιο μια ζητιάνα, που τη φώναζαν «Ψωροκώσταινα». Σε μια συνεδρίαση της Συνέλευσης, κάποιος θέλοντας να πει για τη φτώχεια του Ελληνικού Δημοσίου, το παρομοίασε με την πασίγνωστη ζητιάνα.

Από τότε η λέξη επαναλήφθηκε στις συζητήσεις και τελικά επικράτησε. Μόνο που, όταν λέγεται τώρα δεν εννοεί το Ελληνικό Δημόσιο, αλλά ολόκληρη τη χώρα.

Η όλη ιστορία της Ψωροκώσταινας (Ευ. Δαδιώτης, «Αιγαιοπελαγίτικα» τεύχος 13) είναι η εξής: «Δεν έχω τίποτα άλλο από αυτό το ασημένιο δαχτυλίδι κι αυτό το γρόσι. Αυτά τα τιποτένια προσφέρω στο μαρτυρικό Μεσολόγγι», είπε περήφανα η γριά πλύστρα Χατζηκώσταινα και τα άφησε πάνω στο τραπέζι που είχε στήσει στην πλατεία του Ναυπλίου η ερανική επιτροπή, εκείνη την Κυριακή του 1826.

Ύστερα από αυτή την απρόσμενη χειρονομία, κάποιος από το πλήθος φώναξε: «Για δείτε, η πλύστρα η Ψωροκώσταινα πρώτη πρόσφερε τον οβολό της.»

Κι αμέσως το φιλότιμο πήρε και έδωσε. Βροχή πέφταν πάνω στο τραπέζι λίρες, γρόσια και ασημικά. Αυτή ήταν η συνέχεια της φτωχής προσφοράς της πλύστρας Χατζηκώσταινας, που από εκείνη τη στιγμή απαθανατίστηκε με το παρατσούκλι «Ψωροκώσταινα». Και το παρανόμι αυτό κόλλησε έπειτα στην Ελλάδα.

Αλλά, ποιά ήταν αυτή η «Ψωροκώσταινα»;

Ήταν η κάποτε αρχόντισσα των Κυδωνιών, του Αϊβαλιού, Πανωραία Χατζηκώστα, σύζυγος πάμπλουτου Αϊβαλιώτη εμπόρου, που φημιζότανε όχι μόνο για τα πλούτη του άνδρα της, μα και για τα πολλά δικά της κι ακόμα για την ομορφιά της.

Όταν αργότερα οι Τούρκοι πυρπόλησαν την πολιτεία του Αϊβαλί, και έσφαξαν άνδρες και γυναικόπαιδα, ανάμεσα σε αυτούς που σώθηκαν ήταν και η αρχόντισσα Πανωραία Χατζηκώστα, που είδε να σφάζουν οι Τούρκοι τον άνδρα της και τα παιδιά της. Κατά καλή της τύχη ένας ναύτης την βοήθησε και μαζί με άλλους την ανέβασε σε ένα καράβι που ξεμπάρκαρε στα Ψαρά.

Εκεί αναγνωρίστηκε από τον ομοιοπαθή της Βενιαμίν τον Λέσβιο, την προστάτεψε και τον ακολούθησε στην Πελοπόννησο. Στο Ναύπλιο, ο Βενιαμίν παρέδιδε μαθήματα για να ζήσει και η Πανωραία, για να ζήσει, άρχισε να ξενοπλένει και αργότερα, με σαλεμένα σχεδόν τα λογικά της, ζητιάνευε στους δρόμους του Ναυπλίου.

Έπειτα από το περιστατικό του εράνου στο Ναύπλιο, όταν έφτασε ο Καποδίστριας στην Ελλάδα, τη συμμάζεψε κι όταν ίδρυσε το ορφανοτροφείο, η Πανωραία, που τώρα έγινε γνωστή με το παρανόμι «Ψωροκώσταινα», προσφέρθηκε να πλένει τα ρούχα των ορφανών χωρίς καμιά πληρωμή.

Σχόλια της Νένας Μειμάρη:

Έχω ακούσει πολλές φορές τον όρο "ψωροκώσταινα", ο οποίος αναφέρεται στην Ελλάδα της φτώχειας, δεν γνώριζα όμως την σημασία του, έως ότου μία φίλη με ενημέρωσε ότι η "Ψωροκώσταινα" ήταν μία αρχικά πλούσια χήρα, η οποία βοήθησε τον αγώνα για την απελευθέρωση της χώρας μας από τους Τούρκους, δίνοντας όλη την περιουσία της για τον σκοπό αυτό. Η ίδια δυστυχώς κατέληξε στην απόλυτη φτώχεια. Η ιστορία αυτή παρουσιάζει πολύ ενδιαφέρον, αφού πρόκειται για μια ικανή γυναίκα, θαρραλέα χήρα, που άφησε το δικό της αποτύπωμα και ένα ερωτηματικό σε μία ιδιαίτερη περιόδο της ιστορίας της χώρας μας.

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η χρονιά της μαγικής σκέψης

Έτσι και η απώλεια έχει εγκατασταθεί στη ζωή σου, παίρνει ανθρώπινη μορφή, μεταμορφώνεται σε κάτι ζωντανό και χειροπιαστό, και παίζει τον ρόλο του, όπως κάθε τι άλλο στην καθημερινότητά σου. Το λεξικό έχει για συνώνυμα της απώλειας τις λέξεις χάσιμο, ζημιά, βλάβη. Για αντίθετα έχει τις λέξεις εύρεση, όφελος, ανάκτηση. Εσύ λειτουργείς μεταξύ του συνώνυμου και του αντίθετου, παλεύοντας να βρεις τις ισορροπίες σου. Θέλεις να ξεφύγεις από τα συνώνυμα και να ανακτήσεις αυτό που έχασες. Στο μεταξύ αντιμετωπίζεις και άλλα δεδομένα συγχρόνως, όπως για παράδειγμα τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει, την νοσταλγία που έχει την τάση να μεγαλώνει με τον καιρό, τις δυσκολίες της ζωής και άλλα τέτοια. Ωστόσο υπάρχουν κείμενα, όπως αυτό το βιβλίο στην ανάρτηση, που σε βοηθούν να καταλάβεις τι σου γίνεται, να αναλύσεις το πένθος σου, να δεις από κοντά τις αλλαγές που σου επέφερε και να το διαχειριστείς καλύτερα. Μου συστήσαν το βιβλίο πριν μερικές ημέρες και το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον και συγκίνηση γι...

Θέατρο ψυχοθεραπεία!, της Νένας Μεϊμάρη

Θέατρο ψυχοθεραπεία! Παίζουμε για ψυχοθεραπεία μου έλεγαν απόψε τα κορίτσια μετά την παράσταση Γκόλφω Forever. Παίζουμε γιατί μας αρέσει, γιατί μας κάνει καλά, δεν μας ενδιαφέρουν τα χρήματα, συνέχισαν, όταν τις ρώτησα γιατί δεν πληρώνονται. Εγώ, βέβαια, έζησα στην Αμερική με τη νοοτροπία, όταν δουλεύεις πληρώνεσαι. Η παράσταση απόψε ήταν πάρα πολύ ωραία, αστεία και ευχάριστη γι' αυτό και εγώ πήγα να την παρακολουθήσω. Για ψυχοθεραπεία. Ωστόσο και η δουλειά μπορεί να μετατραπεί σε ψυχοθεραπεία, όπως αντιλήφθηκα απόψε. Και επειδή εμείς οι ταλαιπωρημένες από τον πόνο γυναίκες έχουμε έντονη την ανάγκη της ψυχοθεραπείας, θεώρησα καλό να σας το αναφέρω. Αν, λοιπόν, έχετε ταλέντο στην υποκριτική, τότε να μπείτε σε μία θεατρική ομάδα για την δική σας ψυχοθεραπεία.  - της Νένας Μεϊμάρη 

Δύσκολο να είσαι γυναίκα, και τότε & τώρα... και για πάντα;;;

Αυτό το διάστημα σταμάτησα τα πάντα και ασχολούμαι με το βιβλίο μου το οποίο είναι ένα εγχειρίδιο χηρείας. Υπάρχουν και τέτοια; Όχι, δεν υπάρχουν αν και θα έπρεπε, γι' αυτό και αποφάσισα να ασχοληθώ εγώ που το είχα τεράστια ανάγκη στην αρχή της εμπειρίας μου. Στο μεταξύ γνώρισα πολλές γυναίκες που παλεύουν κυριολεκτικά να κρατήσουν την οικογένειά τους. Η ιστορία της φίλης την οποίαν ανεβάζω είναι ακόμη μία από αυτές που με συγκινεί. Κάνει αναφορά στο όνομά μου αλλά εγώ θα σας πω ότι δεν κάνω τίποτα δύσκολο, μιλάω για το θέμα μέσα από την ζέστη του σπιτιού μου γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη. Τώρα γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη δεν θα καταλάβετε αν δεν είστε χήρα και σε απόλυτη εξαθλίωση. Πάλι θα σας πω ότι προσπαθώ να καταλάβω και την θέση της κυβέρνησης μιας φτωχευμένης χώρας αλλά μόνο μέχρι ένα σημείο. Πιστεύω ότι αν ήθελε η Ελλάδα να φροντίσει τις χήρες θα το έκανε. Αυτή είναι η δική μου θέση σε όλα. Όταν θέλω να κάνω κάτι σηκώνομαι και το κάνω χωρίς πολλές κουβέντες. Πριν λίγο μου έ...

Έχω δικαίωμα στην επιθυμία;

  Νένα Μεϊμάρη 4/02/2024 Άκουγα προχθές έναν ραβίνο να μιλάει για την αντίδρασή μας στην απώλεια και γενικά σε κάτι κακό που έχει έρθει στη ζωή μας. Προσωπικά πιστεύω ότι όλες μας οι αντιδράσεις σε οτιδήποτε, έχουν να κάνουν με τον χαρακτήρα μας, αλλά πάντα μπορούμε να μάθουμε τι κάνουν οι άλλοι σε τέτοιες περιπτώσεις και τι μπορούμε να διδαχτούμε από τις δικές τους εμπειρίες. Ο ραβίνος, λοιπόν, έλεγε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τις προσωπικές μας επιθυμίες, ούτε και να τις βάζουμε στην άκρη για λόγους ενοχής. Την όποια επιθυμία μας να την κατανοήσουμε, να τη νιώσουμε βαθιά και να την κάνουμε πραγματικότητα. Είναι θέμα ζωής και συνέχειας. Αυτή η επιθυμία θα συμβάλλει θετικά και στην ψυχολογική μας πρόοδο και στη μεταμόρφωσή μας, κάτι που θα μας απασχολήσει πάρα πολύ στην μετά την απώλεια ζωή μας. Η επιθυμία μας λοιπόν, συνδέεται με τη δημιουργία. Μας ανοίγει τα μάτια να δούμε την τωρινή μας πραγματικότητα. Μας κρατάει σε άμεση επαφή με τη διαίσθησή μας και ίσως με αυτό που καταλαβαίν...