Για όσες αγαπούν τα ζώα

 Ενώ ο άνθρωπος ζητά πολλά και προσφέρει λίγα, ο σκύλος προσφέρει τον εαυτό του. Και αυτό είναι περισσότερο απ’ όσο μπορεί κανείς να ζητήσει.

 Κάποιες φιλίες γεννιούνται μέσα από λέξεις, συνομιλίες και χρόνια κοινών εμπειριών. Άλλες ξεκινούν πιο ήσυχα, με ένα βλέμμα, με το κούνημα μιας ουράς, με μια παρουσία που είναι σταθερή, άδολη, γεμάτη αγάπη κι ευγνωμοσύνη. Ο σκύλος δεν περιμένει να τον καταλάβεις, δεν χρειάζεται να του μιλήσεις για να σε νιώσει. Είναι εκεί πάντα και αυτό αρκεί.

 Η σχέση με έναν σκύλο φαίνεται απλή. Όμως μέσα σε αυτή την απλότητα κρύβεται μια συγκλονιστική αλήθεια. Μια αγάπη καθαρή, πλήρης, αδιαπραγμάτευτη. Μια αφοσίωση που δεν κλονίζεται και δεν χρειάζεται ποτέ να αποδειχθεί. Είναι απλώς εκεί. Από την αρχή. Και για πάντα.

Μια σχέση που πηγαίνει πίσω στον χρόνο

 Η σχέση ανθρώπου και σκύλου δεν είναι μια σύγχρονη ανακάλυψη. Οι πρώτες ενδείξεις εξημέρωσης λύκων χρονολογούνται τουλάχιστον 15.000 χρόνια πριν, ενώ σε ορισμένες περιοχές της Σιβηρίας και της Μέσης Ανατολής, ευρήματα δείχνουν ότι ο σκύλος ήταν δίπλα στον άνθρωπο ήδη πριν από 30.000 χρόνια.

 Δεν υπήρξε ποτέ μόνο ζώο εργασίας. Ήταν φρουρός, κυνηγός, σύντροφος, και —σε ορισμένους πολιτισμούς— μέλος της οικογένειας, θρησκευτικό σύμβολο ή ακόμα και φύλακας της ψυχής μετά τον θάνατο.

 Καθώς ο άνθρωπος εξελισσόταν, διαμόρφωνε μαζί του και τον σκύλο, δημιουργώντας φυλές που εξυπηρετούσαν τις ανάγκες κάθε εποχής. Κάποιες από αυτές τις ράτσες υπάρχουν μέχρι σήμερα:

• Basenji: Ονομάζεται και «ο σκύλος που δεν γαβγίζει», προέρχεται από την κεντρική Αφρική και θεωρείται από τις αρχαιότερες φυλές.
• Saluki: Κυνηγόσκυλο της αρχαίας Μέσης Ανατολής, με χάρη και ταχύτητα, συχνά αποκαλείται «ο βασιλικός σκύλος της Αιγύπτου».
• Akita Inu: Από την Ιαπωνία, συμβολίζει την πίστη και την προστασία. Η ιστορία του Χάτσικο, που περίμενε το αφεντικό του μέχρι τέλους, τον έχει κάνει παγκόσμιο σύμβολο αφοσίωσης.
• Alaskan Malamute και Siberian Husky: Φυλές συντροφικές, ανθεκτικές και εργατικές, συνδεδεμένες με τις παγωμένες εκτάσεις και τους ανθρώπους που ζούσαν εκεί.
• Canis Molossus: Η αρχαία φυλή των Μολοσσών της Ηπείρου, πρόγονος πολλών σημερινών μεγαλόσωμων σκύλων-φρουρών.

 Η παρουσία του σκύλου στην τέχνη, στη μυθολογία και στις ταφές αποδεικνύει ότι ήταν συνοδοιπόρος — όχι μόνο στην εργασία, αλλά στην ίδια τη διαμόρφωση του ανθρώπινου πολιτισμού.

 Αυτή η κοινή διαδρομή, γεμάτη περιπέτειες και αμοιβαία προσαρμογή, κάνει τη σχέση μας με τον σκύλο τη μακροβιότερη συντροφική σχέση ανάμεσα σε άνθρωπο και ζώο.

Σχέση καρδιάς

 Ο σκύλος είναι σύντροφος ζωής. Συμμετέχει στη ρουτίνα, στη χαρά, στην λύπη, στα εύκολα και στα δύσκολα.

 Είναι εκεί όταν ξυπνάς, όταν φεύγεις, όταν επιστρέφεις. Η παρουσία του είναι σταθερή, ανεπηρέαστη από το πέρασμα του χρόνου. Δεν κρατά λογαριασμό, δεν διεκδικεί εξηγήσεις. Χαίρεται απλώς που υπάρχετε μαζί, την ίδια στιγμή, στον ίδιο χώρο.

 Ο σκύλος αγαπά με όλο του το είναι. Δεν κρατά τίποτα για τον εαυτό του. Η αγάπη του δεν μετριάζεται από τη στάση σου. Εκδηλώνεται σε κάθε βλέμμα, σε κάθε κίνηση της ουράς, σε κάθε ήσυχο ή ενθουσιώδες παιχνίδι του. Δεν επιλέγει να σε αγαπά, είναι η φυσική του κατάσταση κοντά σου.

 Κι αν χρειαστεί, θα θυσιαστεί για εσένα. Δεν γνωρίζει άλλη επιλογή. Η ασφάλειά σου προηγείται της δικής του. Η ευημερία σου είναι το μέτρο της δικής του ευτυχίας.

 Αυτός ο δεσμός δεν είναι μόνο συναισθηματικός. Είναι και βιολογικός. Έρευνες έχουν δείξει πως μόνο με τη θέα του αγαπημένου του ανθρώπου, ο εγκέφαλος του σκύλου εκκρίνει ωκυτοκίνη — την ορμόνη της αγάπης. Πρόκειται για την ίδια χημική αντίδραση που παρατηρείται ανάμεσα σε μητέρα και παιδί. Για τον σκύλο, η παρουσία σου είναι γαλήνη. Είναι η αγάπη στην καθαρότερη μορφή της.

Η θεραπευτική σχέση

 Η παρουσία ενός σκύλου έχει βαθιά επίδραση στην ψυχική ισορροπία. Στο απλό χάδι, στη βόλτα, στη συνήθεια του «μαζί», ο σκύλος λειτουργεί ως αντίδοτο στη μοναξιά, στην ένταση, στον θόρυβο του κόσμου.

 Η επιστήμη το επιβεβαιώνει: η αλληλεπίδραση με σκύλους μειώνει το άγχος, την αρτηριακή πίεση και τα επίπεδα κορτιζόλης, ενώ ενισχύει την ωκυτοκίνη και τη σεροτονίνη. Σε πανεπιστήμια, οι φοιτητές βρίσκουν ανακούφιση σε στιγμές άγχους μέσα από προγράμματα που περιλαμβάνουν σκύλους. Σε κέντρα θεραπείας, η παρουσία τους λειτουργεί ως γέφυρα μεταξύ ανθρώπου και συναισθήματος.

Αλλά η επίδραση αυτή δεν αφορά μόνο τους «υγιείς». Ο σκύλος γίνεται συνοδός και φροντιστής:

• Σκύλοι οδηγοί για ανθρώπους με προβλήματα όρασης.
• Σκύλοι θεραπείας για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού.
• Σκύλοι υποστήριξης σε ηλικιωμένους με άνοια ή κατάθλιψη.
• Σκύλοι σε νοσοκομεία, σε δομές ψυχικής υγείας, σε φυλακές και χώρους όπου η ελπίδα χρειάζεται μορφή.

Η συνύπαρξη με τον σκύλο δεν αντικαθιστά την ανθρώπινη επαφή, αλλά συχνά την ξεπερνά σε ουσία. Δεν κρίνει, δεν πιέζει, δεν διδάσκει με λόγια. Θέλει μόνο να υπάρχει… κοντά σου.

Ο σκύλος και η ανθρωπιά μας

Η σχέση μας με τους σκύλους δεν είναι μόνο προσωπική υπόθεση. Είναι και πολιτισμική. Ο τρόπος που τους φερόμαστε, αντανακλά το ποιοι είμαστε ως άνθρωποι.

Υπάρχουν σκύλοι που εργάζονται για εμάς. Σκύλοι διασώστες της ΕΜΑΚ, που αναζητούν ανθρώπους στα ερείπια. Σκύλοι στον στρατό ή στην αστυνομία, που προστατεύουν ζωές, εντοπίζουν κινδύνους, υπηρετούν αδιαμαρτύρητα, πέφτουν ηρωικά εκτελώντας το καθήκον τους. Μπορεί να μην ζήτησαν αυτοί τον ρόλο τους, τον αποδέχτηκαν όμως, γιατί ο κόσμος τους είναι δεμένος με τον δικό μας.

 Ας αναρωτηθούμε, αν ανταποδίδουμε στο ελάχιστο, όσα μας προσφέρουν αυτά τα καταπληκτικά πλάσματα.

 Τι σημαίνει να εγκαταλείπεις ένα πλάσμα που σε αγαπά χωρίς όρους;

Πώς εξηγείται η κακοποίηση ενός όντος που ζει για εσένα;

 Πόσες φορές έχουμε ακούσει να λένε, «δεν πειράζει μωρέ, δεν έχει ψυχή».

 Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνθρωποι ευαισθητοποιούνται στο θέμα της αντιμετώπισης των ζώων, όμως απέχουμε ακόμα πολύ από το να αποδώσουμε το σεβασμό που τους αξίζει.

Ένας τετράποδος δάσκαλος

 Ο σκύλος δεν μας προσφέρει μόνο αγάπη. Μας διδάσκει πώς να αγαπάμε.

Μας δείχνει τι σημαίνει να χαίρεσαι με το τώρα. Να είσαι σταθερός, ακόμα κι όταν όλα γύρω σου αλλάζουν.

 Είναι φίλος, αλλά και καθρέφτης. Δάσκαλος ζωής, χωρίς ρητορικές. Η παρουσία του μάς υπενθυμίζει πώς είναι να ζεις απλά, αληθινά, με ενσυναίσθηση.

 Ενώ ο άνθρωπος ζητά πολλά και προσφέρει λίγα, ο σκύλος προσφέρει τον εαυτό του. Και αυτό είναι περισσότερο απ’ όσο μπορεί κανείς να ζητήσει.

Πηγές

• Nagasawa, M., Mitsui, S., En, S., Ohtani, N., Ohta, M., Sakuma, Y., … & Kikusui, T. (2015).
  Oxytocin-gaze positive loop and the coevolution of human–dog bonds.
• Beetz, A., Uvnäs-Moberg, K., Julius, H., & Kotrschal, K. (2012).
  Psychosocial and psychophysiological effects of human-animal interactions: The possible role of oxytocin.
• Barker, S. B., & Dawson, K. S. (1998).
  The effects of animal-assisted therapy on anxiety ratings of hospitalized psychiatric patients.
• Gray, P. B., & Young, S. M. (2023).
  Function Predicts How People Treat Their Dogs in a Global Sample.
• IFAW (International Fund for Animal Welfare).
  Search and Rescue Dogs: Unsung Heroes.
• Larson, G., et al. (2012). “Rethinking dog domestication by integrating genetics, archaeology, and biogeography.”
  Proceedings of the National Academy of Sciences, 109(23), 8878–8883.
• Morey, D. F. (2006). “Burying key evidence: the social bond between dogs and people.”
• Guagnin, M., et al. (2017). “Pre-Neolithic evidence for dog-assisted hunting strategies in Arabia.” Journal of Anthropological Archaeology, 47, 3–12.
• Clutton-Brock, J. (1995). “Origins of the dog: domestication and early history.”
  The Domestic Dog: Its Evolution, Behaviour and Interactions with People.
• David Hancock (2014). “The Molossus – The Dog That Conquered The World.”

Πηγή: Ιστοσελίδα Εναλλακτική Δράση

Νένα Μεϊμάρη