Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Διαίσθηση: Η νευροεπιστήμη εξηγεί τι είναι και αν μπορούμε να βασιστούμε σε αυτή για να παίρνουμε αποφάσεις

 

Στον δυτικό κόσμο, όπου τις τελευταίες δεκαετίες ο αναλυτικός τρόπος σκέψης προωθείται σταθερά, το να βασίζεται κανείς στη διαίσθησή του, αντιμετωπίζεται με δυσπιστία. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι η εξέλιξη μας οδήγησε από την πρωτόγονη και θρησκευτική σκέψη στην αναλυτική και επιστημονική, φτάνοντας να θεωρούν τα συναισθήματα και τη διαίσθηση λανθασμένα και παράξενα εργαλεία.

Ωστόσο, η διαίσθηση δεν είναι ένα «προϊόν» αντιεπιστημονικής σκέψης αλλά αποτέλεσμα πολλών επεξεργασιών που συμβαίνουν στον εγκέφαλό μας.

Έρευνες δείχνουν ότι ο εγκέφαλος είναι μια μηχανή που κάνει προβλέψεις, καθώς συγκρίνει συνέχεια τις πληροφορίες που λαμβάνει από τις αισθήσεις και τις τρέχουσες εμπειρίες, με τις αποθηκευμένες γνώσεις και αναμνήσεις προηγούμενων εμπειριών και προβλέπει τι θα επακολουθήσει. Αυτό διασφαλίζει ότι ο εγκέφαλος είναι πάντοτε προετοιμασμένος, να αντιμετωπίσει κάθε τρέχουσα κατάσταση, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Όταν συμβαίνει κάτι που δεν έχει προβλεφθεί, ο εγκέφαλος ενημερώνει τα γνωστικά του μοντέλα. Η αντιστοίχιση των προηγούμενων μοντέλων και της τρέχουσας εμπειρίας γίνεται αυτόματα και υποσυνείδητα.

Αν από την αντιστοίχιση που θα κάνει ο εγκέφαλος προκύψει σημαντική ταύτιση ή αναντιστοιχία αλλά αυτό δεν έχει φτάσει ακόμη στη συνειδητή επίγνωση τότε, εμφανίζεται η διαίσθηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η εμπειρία σε κάποιο συγκεκριμένο τομέα τόσες περισσότερες πληροφορίες έχει ο εγκέφαλος για να συγκρίνει την τρέχουσα εμπειρία και τόσο πιο αξιόπιστες είναι οι διαισθήσεις. Αυτό σημαίνει ότι, όπως συμβαίνει και με τη δημιουργικότητα, η διαίσθηση μπορεί να βελτιωθεί με την εμπειρία.

Στην Ψυχολογία, αναγνωρίζονται δύο γενικοί τρόποι σκέψης: Η διαισθητική σκέψη που είναι αυτόματη, γρήγορη και υποσυνείδητη και η αναλυτική σκέψη που είναι λογική, σκόπιμη, αργή και συνειδητή.

Και ενώ πολλοί πιστεύουν ότι, αυτά τα είδη σκέψης είναι αντίθετα και ο τρόπος που λειτουργούν δεν μπορεί να αλλάξει, μία πρόσφατη έρευνα έδειξε ότι η αναλυτική και η διαισθητική σκέψη δεν συσχετίζονται και επομένως, μπορούν να συμβαίνουν ταυτόχρονα, συμπληρώνοντας η μία την άλλη ή λειτουργώντας συντονισμένα. Πόσες επιστημονικές έρευνες, ιδέες και υποθέσεις, δεν ξεκίνησαν με μια διαίσθηση και αργότερα επικυρώθηκαν μέσω δοκιμών και αναλύσεων!

Ωστόσο, τι πρέπει να κάνουμε όταν έχουμε να πάρουμε μια σοβαρή απόφαση; Θα μπορούσαμε απλά να βασιστούμε στη διαίσθησή μας;

Η απάντηση δεν είναι τόσο απλή. Η διαίσθηση βασίζεται σε εξελικτικά παλαιότερη, αυτόματη και γρήγορη επεξεργασία και γι’αυτό μπορεί να λάβει λανθασμένες οδηγίες, όπως είναι για παράδειγμα, οι γνωστικές προκαταλήψεις.

Οι γνωστικές προκαταλήψεις είναι συστηματικά λάθη στη σκέψη, που συμβαίνουν αυτόματα. Αν όμως, εξοικειωθεί κανείς με τις κοινές γνωστικές προκαταλήψεις, μπορεί να μάθει να τις εντοπίζει, σε μελλοντικές περιπτώσεις.

Επίσης, επειδή η διαίσθηση βασίζεται στην γρήγορη επεξεργασία που είναι αρχαία, συμβαίνει κάποιες φορές να είναι ξεπερασμένη.

Έτσι, όταν βρίσκεστε μπροστά στη λήψη μιας απόφασης που βασίζεται στη δική σας εκτίμηση, αναρωτηθείτε:

1. Η διαίσθησή σας έχει εκτιμήσει σωστά την κατάσταση;

2. Πρόκειται για μια εξελικτική παλιά ή νέα κατάσταση;

3. Υπάρχουν γνωστικές προκαταλήψεις;

4. Έχετε εμπειρία ή εξειδίκευση σε τέτοιου είδους καταστάσεις;

Αν είναι εξελικτική, παλιά, εμπεριέχει γνωστική προκατάληψη και δεν έχετε κάποια εξειδίκευση σε αυτό, τότε προτιμήστε να βασιστείτε στην αναλυτική σκέψη. Διαφορετικά, βασιστείτε στη διαίσθησή σας.

Είναι πλέον καιρός, να σταματήσουμε να βλέπουμε τη διαίσθηση με καχυποψία και να τη δούμε έτσι όπως είναι: ένας αυτόματος, γρήγορος και υποσυνείδητος τρόπος επεξεργασίας, που μπορεί να μας δίνει πολλές και χρήσιμες πληροφορίες, που η αναλυτική σκέψη δεν μπορεί να μας δώσει και επίσης να αποδεχθούμε ότι, αυτά τα δύο είδη σκέψης μπορεί να συμβαίνουν μαζί και να συνεργάζονται, κάθε φορά που βρισκόμαστε μπροστά σε δύσκολες καταστάσεις και πρέπει να πάρουμε σοβαρές αποφάσεις.

Πηγή: Ιστοσελίδα Εναλλακτική Δράση

Νένα Μειμάρη

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η χρονιά της μαγικής σκέψης

Έτσι και η απώλεια έχει εγκατασταθεί στη ζωή σου, παίρνει ανθρώπινη μορφή, μεταμορφώνεται σε κάτι ζωντανό και χειροπιαστό, και παίζει τον ρόλο του, όπως κάθε τι άλλο στην καθημερινότητά σου. Το λεξικό έχει για συνώνυμα της απώλειας τις λέξεις χάσιμο, ζημιά, βλάβη. Για αντίθετα έχει τις λέξεις εύρεση, όφελος, ανάκτηση. Εσύ λειτουργείς μεταξύ του συνώνυμου και του αντίθετου, παλεύοντας να βρεις τις ισορροπίες σου. Θέλεις να ξεφύγεις από τα συνώνυμα και να ανακτήσεις αυτό που έχασες. Στο μεταξύ αντιμετωπίζεις και άλλα δεδομένα συγχρόνως, όπως για παράδειγμα τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει, την νοσταλγία που έχει την τάση να μεγαλώνει με τον καιρό, τις δυσκολίες της ζωής και άλλα τέτοια. Ωστόσο υπάρχουν κείμενα, όπως αυτό το βιβλίο στην ανάρτηση, που σε βοηθούν να καταλάβεις τι σου γίνεται, να αναλύσεις το πένθος σου, να δεις από κοντά τις αλλαγές που σου επέφερε και να το διαχειριστείς καλύτερα. Μου συστήσαν το βιβλίο πριν μερικές ημέρες και το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον και συγκίνηση γι...

Θέατρο ψυχοθεραπεία!, της Νένας Μεϊμάρη

Θέατρο ψυχοθεραπεία! Παίζουμε για ψυχοθεραπεία μου έλεγαν απόψε τα κορίτσια μετά την παράσταση Γκόλφω Forever. Παίζουμε γιατί μας αρέσει, γιατί μας κάνει καλά, δεν μας ενδιαφέρουν τα χρήματα, συνέχισαν, όταν τις ρώτησα γιατί δεν πληρώνονται. Εγώ, βέβαια, έζησα στην Αμερική με τη νοοτροπία, όταν δουλεύεις πληρώνεσαι. Η παράσταση απόψε ήταν πάρα πολύ ωραία, αστεία και ευχάριστη γι' αυτό και εγώ πήγα να την παρακολουθήσω. Για ψυχοθεραπεία. Ωστόσο και η δουλειά μπορεί να μετατραπεί σε ψυχοθεραπεία, όπως αντιλήφθηκα απόψε. Και επειδή εμείς οι ταλαιπωρημένες από τον πόνο γυναίκες έχουμε έντονη την ανάγκη της ψυχοθεραπείας, θεώρησα καλό να σας το αναφέρω. Αν, λοιπόν, έχετε ταλέντο στην υποκριτική, τότε να μπείτε σε μία θεατρική ομάδα για την δική σας ψυχοθεραπεία.  - της Νένας Μεϊμάρη 

Δύσκολο να είσαι γυναίκα, και τότε & τώρα... και για πάντα;;;

Αυτό το διάστημα σταμάτησα τα πάντα και ασχολούμαι με το βιβλίο μου το οποίο είναι ένα εγχειρίδιο χηρείας. Υπάρχουν και τέτοια; Όχι, δεν υπάρχουν αν και θα έπρεπε, γι' αυτό και αποφάσισα να ασχοληθώ εγώ που το είχα τεράστια ανάγκη στην αρχή της εμπειρίας μου. Στο μεταξύ γνώρισα πολλές γυναίκες που παλεύουν κυριολεκτικά να κρατήσουν την οικογένειά τους. Η ιστορία της φίλης την οποίαν ανεβάζω είναι ακόμη μία από αυτές που με συγκινεί. Κάνει αναφορά στο όνομά μου αλλά εγώ θα σας πω ότι δεν κάνω τίποτα δύσκολο, μιλάω για το θέμα μέσα από την ζέστη του σπιτιού μου γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη. Τώρα γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη δεν θα καταλάβετε αν δεν είστε χήρα και σε απόλυτη εξαθλίωση. Πάλι θα σας πω ότι προσπαθώ να καταλάβω και την θέση της κυβέρνησης μιας φτωχευμένης χώρας αλλά μόνο μέχρι ένα σημείο. Πιστεύω ότι αν ήθελε η Ελλάδα να φροντίσει τις χήρες θα το έκανε. Αυτή είναι η δική μου θέση σε όλα. Όταν θέλω να κάνω κάτι σηκώνομαι και το κάνω χωρίς πολλές κουβέντες. Πριν λίγο μου έ...

Έχω δικαίωμα στην επιθυμία;

  Νένα Μεϊμάρη 4/02/2024 Άκουγα προχθές έναν ραβίνο να μιλάει για την αντίδρασή μας στην απώλεια και γενικά σε κάτι κακό που έχει έρθει στη ζωή μας. Προσωπικά πιστεύω ότι όλες μας οι αντιδράσεις σε οτιδήποτε, έχουν να κάνουν με τον χαρακτήρα μας, αλλά πάντα μπορούμε να μάθουμε τι κάνουν οι άλλοι σε τέτοιες περιπτώσεις και τι μπορούμε να διδαχτούμε από τις δικές τους εμπειρίες. Ο ραβίνος, λοιπόν, έλεγε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τις προσωπικές μας επιθυμίες, ούτε και να τις βάζουμε στην άκρη για λόγους ενοχής. Την όποια επιθυμία μας να την κατανοήσουμε, να τη νιώσουμε βαθιά και να την κάνουμε πραγματικότητα. Είναι θέμα ζωής και συνέχειας. Αυτή η επιθυμία θα συμβάλλει θετικά και στην ψυχολογική μας πρόοδο και στη μεταμόρφωσή μας, κάτι που θα μας απασχολήσει πάρα πολύ στην μετά την απώλεια ζωή μας. Η επιθυμία μας λοιπόν, συνδέεται με τη δημιουργία. Μας ανοίγει τα μάτια να δούμε την τωρινή μας πραγματικότητα. Μας κρατάει σε άμεση επαφή με τη διαίσθησή μας και ίσως με αυτό που καταλαβαίν...