Ο «Ορφέας και Ευρυδίκη» ως δράμα εξάρτησης, πένθους και άρνησης της απώλει

Αν το δείτε πίσω από τα σκηνικά, το έργο δεν είναι απλώς ένας έρωτας που κατεβαίνει στον Άδη.

Είναι η πιο καθαρή θεατρική απεικόνιση της ανθρώπινης εμμονής να “ξαναζωντανέψει” κάτι τελειωμένο.

Εδώ η μουσική λειτουργεί σαν ψυχολογικός καθρέφτης.

Κάθε άρια, κάθε μουσικό μοτίβο, είναι μια εναλλαγή ανάμεσα στην αποδοχή και την παράνοια της ελπίδας.

Ο Ορφέας παρουσιάζει την κλασική μορφή του παγιδευμένου στο πένθος.

Δεν διαπραγματεύεται απλά την απώλεια, την αρνείται.

Το κατέβασμα στον Άδη είναι η φαντασιακή “κατάδυση στο ασυνείδητο” που περιέγραφε ο Φρόιντ, μια εσωτερική αναζήτηση στο χώρο του τραύματος.

Η προσπάθεια να επαναφέρει την Ευρυδίκη είναι η ακραία εκδοχή της επαναληπτικής εμμονής, το μυαλό που αρνείται να δεχτεί το τέλος και το ξανακάνει επανάληψη μέχρι να σπάσει ο δίσκος.

Η στιγμή που ο Ορφέας κοιτάζει πίσω είναι ο πυρήνας του δράματος.

Η ψυχή δεν αντέχει το βάρος της αβεβαιότητας. Ο φόβος της απώλειας είναι πιο δυνατός από την επιθυμία της λύτρωσης.

Αυτό το σημείο έχει διαβαστεί από πολλούς ως “η προδοσία του ίδιου του εαυτού”.

Ο άνθρωπος που επιλέγει την εγγυημένη καταστροφή, αντί να ζήσει με τον κίνδυνο της ελπίδας.

Η συνεχής εναλλαγή ανάμεσα στη λυρικότητα και την τραγικότητα λειτουργεί σαν σκηνικό της εσωτερικής πάλης.

Η μουσική του Γκλουκ δεν περιγράφει απλώς συναίσθημα, το ανατέμνει.

Είναι σαν να ξεπετάει φόβους, θυμό, άρνηση και αποδοχή.

Το έργο στο σύνολό του δείχνει πώς η αγάπη, όταν δεν μπορεί να ενσωματώσει την απώλεια, μετατρέπεται από δύναμη σύνδεσης σε δύναμη αυτοκαταστροφής.

Κάθε επιστροφή στον Άδη, κυριολεκτική ή μεταφορική, είναι μια επιστροφή σε μια μνήμη που δεν αφήνουμε να ησυχάσει.

Κάποιες παραπομπές,

Freud, S. (1917). Mourning and Melancholia.

Rank, O. (1932). Art and Artist: Creative Urge and Personality Development.

Klein, M. (1940). Mourning and its Relation to Manic-Depressive States.

Berger, K. (2007). Bach’s Cycle, Mozart’s Arrow.

Cairns, D. (1995). “Gluck’s Operatic Reform and the Psychology of Emotion.” Cambridge Opera Journal.

Segal, H. (1952). “Notes on Symbol Formation.”

Lacan, J. (1953). The Function and Field of Speech and Language in Psychoanalysis.

Porter, J. (2001). “The Myth of Orpheus: A Psychoanalytic Inquiry.” Classical Antiquity.

Goehr, L. (1992). The Imaginary Museum of Musical Works.

Taruskin, R. (2005). The Oxford History of Western Music.

 ΠΗΓΗ:Φίλοι Τρίτου Προγράμματος • Maestro

Nena Meimaris