Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Πως να μιλήσεις στα παιδιά για το θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου

 

Γράφει η Κατερίνα Κατσάρα, Ψυχολόγος Msc–Ψυχοθεραπεύτρια GACBP


Δεν είναι ποτέ εύκολο να αντιμετωπίζεις το θάνατο.


Αν και γνωρίζουμε ότι είναι ένα αναπόφευκτο κομμάτι της ζωής, το να μιλάμε για το

θάνατο είναι κάτι στο οποίο οι περισσότεροι από εμάς δεν είμαστε πραγματικά καλοί,

επειδή το θέμα είναι τόσο επώδυνο.

Όπως πολλοί από εμάς γνωρίζουμε, ο θάνατος συμβαίνει με πολλούς τρόπους. Μπορεί να

είναι ξαφνικός, αναμενόμενος, παρατεταμένος ή τυχαίος. Μέρος της εμπειρίας είναι να

βρούμε τρόπους να εκφράσουμε αυτό που συνέβη, να το κατανοήσουμεκαι, τέλος, να το

αποδεχτούμε.

Συχνά μια από τις πρώτες ερωτήσεις είναι "πόσα πρέπει να τους πω;". Είναι φυσιολογικό να

ανησυχούμε μήπως κάνουμε τα πράγματα χειρότερα λέγοντας πάρα πολλά ή το λάθος

πράγμα, αλλά πρέπει να θυμόμαστε ότι τα χειρότερα έχουν ήδη συμβεί.

Συχνά οι ενήλικες θέλουν να προστατεύσουν τα παιδιά από το θάνατο και είναι

φυσιολογικό να πιστεύουν ότι τα παιδιά πρέπει να προστατευτούν. Ωστόσο, στην

πραγματικότητα τα παιδιά είναι πολύ συνειδητοποιημένα και θα αντιληφθούν πότε έχει

συμβεί κάτι τόσο τεράστιο όσο ένας θάνατος.


Πώς ανακοινώνουμε στα παιδιά ότι κάποιος αγαπημένος τους πέθανε;


Το πιο σημαντικό είναι να μην κρύβετε την αλήθεια και να μην καθυστερείτε την

ανακοίνωσή της. Είναι φυσικό να θέλετε να προστατεύσετε το παιδί σας, αλλά είναι

καλύτερο να είστε ειλικρινείς. Το να πείτε στο παιδί σας τι συνέβη θα αυξήσει επίσης την

εμπιστοσύνη του προς εσάς και θα το βοηθήσει να αντιμετωπίσει καλύτερα την απώλεια

του αγαπημένου του προσώπου.

Προσπαθήστε να βρείτε ένα ασφαλές και ήσυχο μέρος για να μιλήσετε στο παιδί σας και να

σκεφτείτε τι πρόκειται να πείτε. Ζητήστε από το παιδί να καθίσει μαζί σας. Αν πρόκειται για

μικρό παιδί και έχει κάποιο αγαπημένο αντικείμενο, παιχνίδι ή παρηγορητικό που του

αρέσει να κουβαλάει, αφήστε το να το κρατήσει. Μιλήστε αργά και κάντε συχνά παύσεις,

για να του δώσετε χρόνο να καταλάβει και για να δώσετε χρόνο στον εαυτό σας να

διαχειριστεί τα δικά σας συναισθήματα.

Να έχετε ενσυναίσθηση και να είστε ειλικρινείς με τα παιδιά όλων των ηλικιών, αλλά

φροντίστε να είστε ιδιαίτερα σαφείς με τα μικρά παιδιά και να μην περιλαμβάνετε

ευφημισμούς. Λέγοντας κάτι όπως "χάσαμε κάποιον" θα μπερδέψετε ακόμη περισσότερο

ένα μικρό παιδί, επειδή δεν θα καταλάβει τι σημαίνει αυτό. Είναι πιο χρήσιμο για τους

ενήλικες να λένε με ζεστασιά και τρυφερότητα: "Έχω κάποια πολύ λυπηρά νέα να

μοιραστώ. Ο παππούς και η γιαγιά σου πέθανε. Αυτό σημαίνει ότι το σώμα του σταμάτησε

να λειτουργεί και δεν θα τον ξαναδούμε". Μπορεί να είναι δύσκολο για τους γονείς να

χρησιμοποιήσουν μια τόσο άμεση γλώσσα, αλλά είναι σημαντικό να είναι ειλικρινείς και

διαφανείς".


Θα πρέπει να δώσετε χρόνο στα παιδιά να αφομοιώσουν αυτές τις πληροφορίες. Τα μικρά

παιδιά μπορεί να αντιδράσουν κάνοντας την εντύπωση ότι δεν ακούνε. Να είστε

υπομονετικοί και να περιμένετε την προσοχή τους. Να είστε επίσης προετοιμασμένοι ότι τα

μικρότερα παιδιά θα κάνουν τις ίδιες ερωτήσεις ξανά και ξανά, τόσο αυτή τη στιγμή όσο και

τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες.

Ελέγξτε για τυχόν "μαγική" σκέψη. Ορισμένα παιδιά μπορεί να ανησυχούν ότι είπαν ή

έκαναν κάτι που προκάλεσε το θάνατο. Τα παιδιά όλων των ηλικιών μπορεί να αισθάνονται

ένοχα, γι αυτό ελέγξτε αν αισθάνονται υπεύθυνα με οποιονδήποτε τρόπο.

Θα μπορούσατε να ρωτήσετε: "Ανησυχείς ότι ο μπαμπάς πέθανε εξαιτίας κάποιου

πράγματος που είπες ή έκανες;". Εξηγήστε με απλά λόγια τι συνέβη και διαβεβαιώστε τα

ότι δεν φταίνε τα ίδια. Για παράδειγμα: "Δεν έκανες τίποτα κακό. Ήταν ένα μικρόβιο που

έκανε τον μπαμπά να αρρωστήσει και τον σταμάτησε να αναπνέει. Θα μπορούσε να το

κολλήσει οπουδήποτε. Κανείς δεν μπορούσε να κάνει τίποτα και κανείς δεν έφταιγε".

 Πώς μπορώ να προστατεύσω την ψυχική υγεία του παιδιού μου μετά το θάνατο

ενός αγαπημένου προσώπου;

Ακολουθούν ορισμένοι σημαντικοί τρόποι με τους οποίους μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί

σας να νιώσει καλύτερα και να προστατεύσετε την ψυχική του υγεία:

o Συνεχίστε να παρέχετε στο παιδί στοργική και συνεπή φροντίδα από εσάς, έναν

γονέα, συγγενή ή φροντιστή, τον οποίο εμπιστεύεται και γνωρίζει καλά. Τα βρέφη

και τα μικρά παιδιά συνεχίζουν να αισθάνονται ασφάλεια και αγάπη μέσω της

σωματικής επαφής, του τραγουδιού, της αγκαλιάς και της κούνιας.

o Οι κανονικές ρουτίνες και η δομή της ζωής είναι καλό να διατηρούνται όσο το

δυνατόν περισσότερο. Προσπαθήστε να διατηρήσετε ένα κανονικό μοτίβο στην

ημέρα με χρόνο για δραστηριότητες, όπως η καθαριότητα, οι σχολικές εργασίες, η

άσκηση και το παιχνίδι.

o Εάν τα παιδιά επιδεικνύουν προκλητική ή/και παλινδρομική συμπεριφορά,

προσπαθήστε να καταλάβετε ότι είναι ο τρόπος τους να δείξουν αυτό που δεν

μπορούν να εκφράσουν λεκτικά και μην τα τιμωρείτε.

o Βεβαιωθείτε ότι τα άλλα παιδιά στη ζωή του παιδιού ενημερώνονται μέσω των

δασκάλων ή των γονέων τους για το τι συνέβη, ώστε να μπορούν να υποστηρίξουν

το παιδί κατά την επιστροφή του στο σχολείο.


Να θυμάστε να φροντίζετε και για τη δική σας σωματική και ψυχική ευεξία. Πενθείτε και

εσείς. Μπορεί να είναι δύσκολο να στηρίξετε τα παιδιά σας ενώ αντιμετωπίζετε τα δικά σας

συναισθήματα, γι' αυτό είναι πολύ σημαντικό να βρείτε χρόνο για τον εαυτό σας και να

φροντίσετε τον εαυτό σας. Δεν μπορείτε να βοηθήσετε τα παιδιά σας αν δεν είστε καλά.

Κοιμηθείτε επαρκώς, τρώτε σωστά, ασκηθείτε, αφιερώστε χρόνο για να χαλαρώσετε (π.χ.

ακούγοντας μουσική) και επίσης να έχετε κάποιον στον οποίο μπορείτε να απευθυνθείτε

για συναισθηματική υποστήριξη. Προσπαθήστε να αποφύγετε οποιεσδήποτε επιβλαβείς

πρακτικές, όπως η αυξημένη κατανάλωση αλκοόλ.


Νένα Μεϊμάρη 

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η χρονιά της μαγικής σκέψης

Έτσι και η απώλεια έχει εγκατασταθεί στη ζωή σου, παίρνει ανθρώπινη μορφή, μεταμορφώνεται σε κάτι ζωντανό και χειροπιαστό, και παίζει τον ρόλο του, όπως κάθε τι άλλο στην καθημερινότητά σου. Το λεξικό έχει για συνώνυμα της απώλειας τις λέξεις χάσιμο, ζημιά, βλάβη. Για αντίθετα έχει τις λέξεις εύρεση, όφελος, ανάκτηση. Εσύ λειτουργείς μεταξύ του συνώνυμου και του αντίθετου, παλεύοντας να βρεις τις ισορροπίες σου. Θέλεις να ξεφύγεις από τα συνώνυμα και να ανακτήσεις αυτό που έχασες. Στο μεταξύ αντιμετωπίζεις και άλλα δεδομένα συγχρόνως, όπως για παράδειγμα τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει, την νοσταλγία που έχει την τάση να μεγαλώνει με τον καιρό, τις δυσκολίες της ζωής και άλλα τέτοια. Ωστόσο υπάρχουν κείμενα, όπως αυτό το βιβλίο στην ανάρτηση, που σε βοηθούν να καταλάβεις τι σου γίνεται, να αναλύσεις το πένθος σου, να δεις από κοντά τις αλλαγές που σου επέφερε και να το διαχειριστείς καλύτερα. Μου συστήσαν το βιβλίο πριν μερικές ημέρες και το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον και συγκίνηση γι...

Θέατρο ψυχοθεραπεία!, της Νένας Μεϊμάρη

Θέατρο ψυχοθεραπεία! Παίζουμε για ψυχοθεραπεία μου έλεγαν απόψε τα κορίτσια μετά την παράσταση Γκόλφω Forever. Παίζουμε γιατί μας αρέσει, γιατί μας κάνει καλά, δεν μας ενδιαφέρουν τα χρήματα, συνέχισαν, όταν τις ρώτησα γιατί δεν πληρώνονται. Εγώ, βέβαια, έζησα στην Αμερική με τη νοοτροπία, όταν δουλεύεις πληρώνεσαι. Η παράσταση απόψε ήταν πάρα πολύ ωραία, αστεία και ευχάριστη γι' αυτό και εγώ πήγα να την παρακολουθήσω. Για ψυχοθεραπεία. Ωστόσο και η δουλειά μπορεί να μετατραπεί σε ψυχοθεραπεία, όπως αντιλήφθηκα απόψε. Και επειδή εμείς οι ταλαιπωρημένες από τον πόνο γυναίκες έχουμε έντονη την ανάγκη της ψυχοθεραπείας, θεώρησα καλό να σας το αναφέρω. Αν, λοιπόν, έχετε ταλέντο στην υποκριτική, τότε να μπείτε σε μία θεατρική ομάδα για την δική σας ψυχοθεραπεία.  - της Νένας Μεϊμάρη 

Δύσκολο να είσαι γυναίκα, και τότε & τώρα... και για πάντα;;;

Αυτό το διάστημα σταμάτησα τα πάντα και ασχολούμαι με το βιβλίο μου το οποίο είναι ένα εγχειρίδιο χηρείας. Υπάρχουν και τέτοια; Όχι, δεν υπάρχουν αν και θα έπρεπε, γι' αυτό και αποφάσισα να ασχοληθώ εγώ που το είχα τεράστια ανάγκη στην αρχή της εμπειρίας μου. Στο μεταξύ γνώρισα πολλές γυναίκες που παλεύουν κυριολεκτικά να κρατήσουν την οικογένειά τους. Η ιστορία της φίλης την οποίαν ανεβάζω είναι ακόμη μία από αυτές που με συγκινεί. Κάνει αναφορά στο όνομά μου αλλά εγώ θα σας πω ότι δεν κάνω τίποτα δύσκολο, μιλάω για το θέμα μέσα από την ζέστη του σπιτιού μου γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη. Τώρα γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη δεν θα καταλάβετε αν δεν είστε χήρα και σε απόλυτη εξαθλίωση. Πάλι θα σας πω ότι προσπαθώ να καταλάβω και την θέση της κυβέρνησης μιας φτωχευμένης χώρας αλλά μόνο μέχρι ένα σημείο. Πιστεύω ότι αν ήθελε η Ελλάδα να φροντίσει τις χήρες θα το έκανε. Αυτή είναι η δική μου θέση σε όλα. Όταν θέλω να κάνω κάτι σηκώνομαι και το κάνω χωρίς πολλές κουβέντες. Πριν λίγο μου έ...

Έχω δικαίωμα στην επιθυμία;

  Νένα Μεϊμάρη 4/02/2024 Άκουγα προχθές έναν ραβίνο να μιλάει για την αντίδρασή μας στην απώλεια και γενικά σε κάτι κακό που έχει έρθει στη ζωή μας. Προσωπικά πιστεύω ότι όλες μας οι αντιδράσεις σε οτιδήποτε, έχουν να κάνουν με τον χαρακτήρα μας, αλλά πάντα μπορούμε να μάθουμε τι κάνουν οι άλλοι σε τέτοιες περιπτώσεις και τι μπορούμε να διδαχτούμε από τις δικές τους εμπειρίες. Ο ραβίνος, λοιπόν, έλεγε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τις προσωπικές μας επιθυμίες, ούτε και να τις βάζουμε στην άκρη για λόγους ενοχής. Την όποια επιθυμία μας να την κατανοήσουμε, να τη νιώσουμε βαθιά και να την κάνουμε πραγματικότητα. Είναι θέμα ζωής και συνέχειας. Αυτή η επιθυμία θα συμβάλλει θετικά και στην ψυχολογική μας πρόοδο και στη μεταμόρφωσή μας, κάτι που θα μας απασχολήσει πάρα πολύ στην μετά την απώλεια ζωή μας. Η επιθυμία μας λοιπόν, συνδέεται με τη δημιουργία. Μας ανοίγει τα μάτια να δούμε την τωρινή μας πραγματικότητα. Μας κρατάει σε άμεση επαφή με τη διαίσθησή μας και ίσως με αυτό που καταλαβαίν...