Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τι βλέπει ένας Σαμάνος μέσα σε μια ψυχιατρική κλινική;

Η Σαμανική άποψη της ψυχικής ασθένειας

Κατά τη Σαμανική άποψη, η ψυχική ασθένεια σηματοδοτεί τη “γέννηση ενός θεραπευτή”, εξηγεί ο Malidoma Patrice Somé. Έτσι, οι ψυχικές διαταραχές είναι πνευματικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, πνευματικές κρίσεις και πρέπει να θεωρηθούν ως τέτοιες ώστε να βοηθήσουν τον θεραπευτή να γεννηθεί.

Ένας άνθρωπος μπορεί να είναι πέρα για πέρα αινιγματικός για έναν άλλο. Μια τέτοια εμπειρία έχει κανείς όταν φτάσει σε μια ξένη χώρα με ολότελα διαφορετικές παραδόσεις, ακόμη και όταν κατέχει τη γλώσσα του τόπου. Δεν καταλαβαίνει τους ανθρώπους.  ~Ludwig Wittgestein(1977, σ. 277)

Τι θα σκεφτόταν ένας Δυτικοευρωπαίος επαγγελματίας της ψυχικής υγείας για την περίπτωση ενός ανθρώπου, που, συχνά, καθώς το σώμα του περιέρχεται σε κατάσταση έντονης συναισθηματικής φόρτισης, αισθάνεται ότι επικοινωνεί με τα πνεύματα, και ότι μεταμορφώνεται σε τίγρη, προκειμένου να νικήσει τα κακά πνεύματα;

Η σωστή αντίδραση, πριν καταφύγει σε μια διάγνωση, που πιθανώς θα έκλεινε προς την ψύχωση, θα ήταν να ρωτήσει σε πιο πολιτισμό έχει ανατραφεί και ζει ο παραπάνω άνθρωπος. Στον δικό μας πολιτισμό θα ήταν περιθωριοποιημένος από την κοινωνία ή θα βρισκόταν σε κάποιο ψυχιατρείο για να θεραπευτεί.

Κι όμως, στην μικρή αφρικανική κοινωνία όπου ο άνθρωπος αυτός ζει, τον θεωρούν απόλυτα αξιοσέβαστο μέλος. Ο ρόλος, μάλιστα, που του έχει αποδοθεί είναι η θεραπεία εκείνων των ασθενειών, που κατεξοχήν θεωρούνται ότι προέρχονται από κακά πνεύματα.

Προφανώς, πρόκειται για έναν Σαμάνο, ο οποίος, κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες, μπορεί να μπει σε κατάσταση έκστασης, να δει οράματα, να έρθει σε επαφή με υπερφυσικές δυνάμεις, και μετά, ακολουθώντας κάποιες πρακτικές, να επιστρέψει σε κατάσταση κανονικής συνειδητότητας (Bodley, 1994).

Για τον πολιτισμό στον οποίο ζουν οι Σαμάνοι, οι ψυχικές διαταραχές θεωρείται ότι προέρχονται: α) από τραύμα της κεφαλής, β) από την κυριαρχία ενός κακού πνεύματος και γ) από την υπερβολή συναισθημάτων (Clement, 1982). Επιπλέον, τα κακά πνεύματα θεωρούνται η κύρια αιτία για τις δυστυχίες ενός ανθρώπου και για τις σωματικές του παθήσεις.

Η θεραπεία που ακολουθεί ο Σαμάνος, για όλα αυτά τα προβλήματα, χωρίζεται σε τρεις φάσεις: Στην πρώτη φάση, υπάρχει μια λεκτική συναλλαγή με τον ενδιαφερόμενο, κατά την οποία ο Σαμάνος προσπαθεί, με την πειθώ, να αποκτήσει την απόλυτη εμπιστοσύνη του, διαβεβαιώνοντάς τον για τις ικανότητές του. Στην δεύτερη φάση, ο Σαμάνος καθορίζει την αιτία του προβλήματος, η οποία τις περισσότερες φορές οφείλεται σε αρχαία πνεύματα. Είναι αυτή η φάση, κατά την οποία ο Σαμάνος εισέρχεται σε μια κατάσταση μειωμένης συνειδητότητας, προκειμένου να επικοινωνήσει λεκτικά αλλά και οπτικά με τα πνεύματα. Τέλος, στην τρίτη φάση, παρέχεται η λύση του προβλήματος, η οποία έχει να κάνει, συνήθως, με προσευχή αλλά και άλλες τελετουργίες που πρέπει να ακολουθήσει ο ενδιαφερόμενος για να επιλύσει το πρόβλημά του (Lebra, 1982).

Το παράδειγμα αυτό χρησιμοποιήθηκε προς απόδειξη του ότι οι περισσότερες ψυχολογικές θεωρίες, αλλά και τα διαγνωστικά κριτήρια για την ταξινόμηση των ψυχικών διαταραχών, προέρχονται από παρατηρήσεις και έρευνες σε δυτικούς πολιτισμούς. Ελάχιστα πράγματα γνωρίζουμε για άλλες κοινωνίες και για το τι θεωρούν αυτές φυσιολογικό ή μη. Με αυτό το σκεπτικό μπορούμε να προβληματιστούμε για το αν η έννοια του φυσιολογικού είναι οικουμενική, θα δούμε αν υπάρχουν διαφορές στην έκφραση και την πρόγνωση βασικών ψυχολογικών διαταραχών, όπως η κατάθλιψη και η σχιζοφρένεια, θα παρουσιάσουμε κάποιες διαταραχές ή, αλλιώς, ιδιαιτερότητες που παρουσιάζονται σε συγκεκριμένες μόνο κοινωνίες, θα θίξουμε πολιτισμικές διαφορές που πιθανώς να ευθύνονται για τις διαπιστωμένες αποκλίσεις και, τέλος, θα κάνουμε κάποιες προτάσεις για την χρησιμότητα της γνώσης των πολιτισμικών διαφορών, όσον αφορά τη συμβουλευτική ή την ψυχοθεραπεία.

Στα συμπεράσματά μας θα τεθούν και κάποιοι προβληματισμοί, που μπορεί να προκαλέσουν μία γόνιμη επιστημονική κριτική, αλλά και να χρησιμεύσουν και ως ερεθίσματα για περαιτέρω έρευνα.

Πρέπει να πούμε ότι η διαπολιτισμική ψυχολογία, ως γνωστικό αντικείμενο, προσπαθεί να αξιολογήσει την οικουμενικότητα των ισχυουσών θεωριών (Γεώργας, 1999). Γεννήθηκε πολύ πρόσφατα, μόλις το 1960 (Segall et al., 1996), αν και προβληματισμοί για την επίδραση των πολιτισμικών παραμέτρων στην ανθρώπινη συμπεριφορά, διατυπώθηκαν πολύ πιο πριν, κυρίως από ανθρωπολόγους, αλλά όχι μόνο. Ήδη, το 1904, ο Kraepelin, που θεωρείται ο πατέρας της σύγχρονης ψυχιατρικής, αναφέρει διαφορές στην έκφραση και τον επιπολασμό ψυχικών διαταραχών σε διαφορετικούς πληθυσμούς της Ινδονησίας (Marsella, 1979).

Μια αρχή που αμφισβητήθηκε τα τελευταία χρόνια από τη διαπολιτισμική ψυχολογία είναι η αρχή της αντικειμενικότητας του ερευνητή, τόσο στην παρατήρηση ψυχολογικών φαινομένων όσο και στην ερμηνεία τους. Οι διαπολιτισμικοί ψυχολόγοι θεωρούν ότι ο ερευνητής επηρεάζεται από τις πολιτισμικές αξίες της χώρας του και, επομένως, τα ευρήματά του δεν μπορούν να είναι τόσο αντικειμενικά, όσο αυτά των φυσικών επιστημών (Γεώργας, 1999).

Πηγή: mymind.gr

Σχόλια

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

Η χρονιά της μαγικής σκέψης

Έτσι και η απώλεια έχει εγκατασταθεί στη ζωή σου, παίρνει ανθρώπινη μορφή, μεταμορφώνεται σε κάτι ζωντανό και χειροπιαστό, και παίζει τον ρόλο του, όπως κάθε τι άλλο στην καθημερινότητά σου. Το λεξικό έχει για συνώνυμα της απώλειας τις λέξεις χάσιμο, ζημιά, βλάβη. Για αντίθετα έχει τις λέξεις εύρεση, όφελος, ανάκτηση. Εσύ λειτουργείς μεταξύ του συνώνυμου και του αντίθετου, παλεύοντας να βρεις τις ισορροπίες σου. Θέλεις να ξεφύγεις από τα συνώνυμα και να ανακτήσεις αυτό που έχασες. Στο μεταξύ αντιμετωπίζεις και άλλα δεδομένα συγχρόνως, όπως για παράδειγμα τον χρόνο που έχει μεσολαβήσει, την νοσταλγία που έχει την τάση να μεγαλώνει με τον καιρό, τις δυσκολίες της ζωής και άλλα τέτοια. Ωστόσο υπάρχουν κείμενα, όπως αυτό το βιβλίο στην ανάρτηση, που σε βοηθούν να καταλάβεις τι σου γίνεται, να αναλύσεις το πένθος σου, να δεις από κοντά τις αλλαγές που σου επέφερε και να το διαχειριστείς καλύτερα. Μου συστήσαν το βιβλίο πριν μερικές ημέρες και το διάβασα με μεγάλο ενδιαφέρον και συγκίνηση γι...

Θέατρο ψυχοθεραπεία!, της Νένας Μεϊμάρη

Θέατρο ψυχοθεραπεία! Παίζουμε για ψυχοθεραπεία μου έλεγαν απόψε τα κορίτσια μετά την παράσταση Γκόλφω Forever. Παίζουμε γιατί μας αρέσει, γιατί μας κάνει καλά, δεν μας ενδιαφέρουν τα χρήματα, συνέχισαν, όταν τις ρώτησα γιατί δεν πληρώνονται. Εγώ, βέβαια, έζησα στην Αμερική με τη νοοτροπία, όταν δουλεύεις πληρώνεσαι. Η παράσταση απόψε ήταν πάρα πολύ ωραία, αστεία και ευχάριστη γι' αυτό και εγώ πήγα να την παρακολουθήσω. Για ψυχοθεραπεία. Ωστόσο και η δουλειά μπορεί να μετατραπεί σε ψυχοθεραπεία, όπως αντιλήφθηκα απόψε. Και επειδή εμείς οι ταλαιπωρημένες από τον πόνο γυναίκες έχουμε έντονη την ανάγκη της ψυχοθεραπείας, θεώρησα καλό να σας το αναφέρω. Αν, λοιπόν, έχετε ταλέντο στην υποκριτική, τότε να μπείτε σε μία θεατρική ομάδα για την δική σας ψυχοθεραπεία.  - της Νένας Μεϊμάρη 

Δύσκολο να είσαι γυναίκα, και τότε & τώρα... και για πάντα;;;

Αυτό το διάστημα σταμάτησα τα πάντα και ασχολούμαι με το βιβλίο μου το οποίο είναι ένα εγχειρίδιο χηρείας. Υπάρχουν και τέτοια; Όχι, δεν υπάρχουν αν και θα έπρεπε, γι' αυτό και αποφάσισα να ασχοληθώ εγώ που το είχα τεράστια ανάγκη στην αρχή της εμπειρίας μου. Στο μεταξύ γνώρισα πολλές γυναίκες που παλεύουν κυριολεκτικά να κρατήσουν την οικογένειά τους. Η ιστορία της φίλης την οποίαν ανεβάζω είναι ακόμη μία από αυτές που με συγκινεί. Κάνει αναφορά στο όνομά μου αλλά εγώ θα σας πω ότι δεν κάνω τίποτα δύσκολο, μιλάω για το θέμα μέσα από την ζέστη του σπιτιού μου γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη. Τώρα γιατί είμαι βαθιά ενοχλημένη δεν θα καταλάβετε αν δεν είστε χήρα και σε απόλυτη εξαθλίωση. Πάλι θα σας πω ότι προσπαθώ να καταλάβω και την θέση της κυβέρνησης μιας φτωχευμένης χώρας αλλά μόνο μέχρι ένα σημείο. Πιστεύω ότι αν ήθελε η Ελλάδα να φροντίσει τις χήρες θα το έκανε. Αυτή είναι η δική μου θέση σε όλα. Όταν θέλω να κάνω κάτι σηκώνομαι και το κάνω χωρίς πολλές κουβέντες. Πριν λίγο μου έ...

Έχω δικαίωμα στην επιθυμία;

  Νένα Μεϊμάρη 4/02/2024 Άκουγα προχθές έναν ραβίνο να μιλάει για την αντίδρασή μας στην απώλεια και γενικά σε κάτι κακό που έχει έρθει στη ζωή μας. Προσωπικά πιστεύω ότι όλες μας οι αντιδράσεις σε οτιδήποτε, έχουν να κάνουν με τον χαρακτήρα μας, αλλά πάντα μπορούμε να μάθουμε τι κάνουν οι άλλοι σε τέτοιες περιπτώσεις και τι μπορούμε να διδαχτούμε από τις δικές τους εμπειρίες. Ο ραβίνος, λοιπόν, έλεγε ότι δεν πρέπει να ξεχνάμε τις προσωπικές μας επιθυμίες, ούτε και να τις βάζουμε στην άκρη για λόγους ενοχής. Την όποια επιθυμία μας να την κατανοήσουμε, να τη νιώσουμε βαθιά και να την κάνουμε πραγματικότητα. Είναι θέμα ζωής και συνέχειας. Αυτή η επιθυμία θα συμβάλλει θετικά και στην ψυχολογική μας πρόοδο και στη μεταμόρφωσή μας, κάτι που θα μας απασχολήσει πάρα πολύ στην μετά την απώλεια ζωή μας. Η επιθυμία μας λοιπόν, συνδέεται με τη δημιουργία. Μας ανοίγει τα μάτια να δούμε την τωρινή μας πραγματικότητα. Μας κρατάει σε άμεση επαφή με τη διαίσθησή μας και ίσως με αυτό που καταλαβαίν...